İran’da internet üzerinden gerçekleştirdiği konserde zorunlu başörtüsü kuralına uymayan 29 yaşındaki şarkıcı Parastoo Ahmadi ve ekibine verilen 74 kırbaç cezası, temyiz mahkemesi tarafından duruşma yapılmaksızın kesinleştirildi. Kararla birlikte Ahmadi ve beraberindeki sekiz ekip üyesine uygulanan yurt dışına çıkış yasağı ile iki yıllık mesleki men cezası yürürlüğe girdi.
YouTube platformu üzerinden Aralık 2024 tarihinde canlı yayımlanan dinletide kolsuz kıyafetle şarkı söyleyen müzisyenin performansı, kısa sürede milyonlarca izlenmeye ulaştı. Kadınların kamusal alanda sahne almasını kısıtlayan ve vücut hatlarını örten kıyafetleri zorunlu kılan yasal çerçeve doğrultusunda yargı makamları yayın hakkında soruşturma başlattı.
Kum kentindeki ceza mahkemesi, haziran ayında Ahmadi ile orkestra ve yapım ekibindeki sekiz kişiyi kamu ahlakını zedeleyen içerik üretmek gerekçesiyle suçlu buldu. Mahkemenin kararına yapılan itirazın duruşma açılmadan geri çevrilmesinin ardından BBC’ye konuşan savunma avukatı durumu şu sözlerle değerlendirdi:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Temyiz sürecinin işleyişine dikkat çeken avukat beyanını şöyle sürdürdü:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Karara Tepkiler ve Yasal Arka Plan
Yargı kararı kültür-sanat camiası ile uluslararası kuruluşların sert tepkisine yol açtı. Sürgünde yaşayan tanınmış şarkıcı Googoosh, sosyal medya üzerinden yayımladığı mesajda düşüncelerini şu ifadelerle paylaştı:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Karara tepki gösteren müzisyen Hüseyin Alizadeh “Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
beyanında bulunurken; Uluslararası Af Örgütü ise “Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
vurguladı.
İran’da 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin başörtüsü denetimi sırasında gözaltına alınmasının ardından ölümüyle başlayan kitlesel eylemlerden bu yana kıyafet kurallarına yönelik sivil itaatsizlik sürüyor. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, ülkenin bölgesel gerilimleri nedeniyle güvenlik birimlerinin başörtüsü denetimlerine odaklanmakta zorlandığını ifade etmişti.
