Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), dizel piyasasındaki arz sıkıntısının 2027 yılına kadar uzayabileceği uyarısını yineledi. Ajansın aylık petrol piyasası raporuna göre, kış aylarında talebin zirveye çıkması öncesinde stoklardaki mevsim normallerinin üzerindeki düşüşler ve üretim kısıtları piyasada baskı oluşturuyor. Dizel fiyatlarındaki yükseliş, sanayi ve ulaşım maliyetleri üzerinden enflasyon baskısını artırıyor.
IEA, uzun süreli arz kesintilerinin sonbahardaki rafineri bakım çalışmaları ve kışın artacak talep öncesinde stokların erimesine yol açtığını belirtti. Dizel rafinaj marjı eylül ayında varil başına yaklaşık 95 dolara çıkarak rekor seviyeye ulaştı. Reuters’ın haberine göre, İran savaşıyla bağlantılı saldırılar rafineri kapasitesini ve üretimi olumsuz etkiledi.
IEA verilerine göre Orta Doğu ve Rusya’nın toplam dizel ihracatı eylül ayında günlük 1,3 milyon varil azaldı. Bu gerileme, küresel dizel piyasasındaki sıkışıklığı daha da derinleştirdi. Ajans, yıl sonuna doğru rafineri faaliyetlerindeki beklenen toparlanmanın stokları artırmaya başlayacağını, ancak bu yıl oluşan açığı kapatmaya yetmeyeceğini öngördü. IEA’ya göre bu tablo, dizel arzındaki sıkıntının 2027’de de sürebileceği yönündeki uyarıyı güçlendiriyor.
Stoklar artmaya başlayacak ama açık kapatılmayacak
Sanayileşmiş ülkelere danışmanlık yapan IEA, fiyatları kontrol altına almak amacıyla stratejik rezervlerden 100 milyon varil petrol ve dizelin piyasaya sunulması için üye ülkelerin koordinasyon içinde çalıştığını bildirdi. Dizelin sanayi, tarım ve ulaşım sektörlerinde yaygın kullanımı nedeniyle fiyatlardaki yükselişin ekonomik ve siyasi baskıyı artırdığına dikkat çekildi. Ajans, rekor dizel fiyatlarının mal maliyetlerini yükselterek reel gelirleri, ekonomik faaliyeti ve enflasyonu olumsuz etkilediğini belirtti.
IEA, küresel petrol talebinin 2026’da günlük 2,6 milyon varil azalmasını bekliyor; bu düşüşün yaklaşık yüzde 25’inin dizelden kaynaklanacağı tahmin ediliyor. Küresel petrol arzının ise 2026’da günlük 5,8 milyon varil gerilemesi, 2027’de yön değiştirerek günlük 7,7 milyon varil artması bekleniyor. IEA, gelecek yıl arzın talebi aşmasıyla küresel petrol piyasasının yeniden arz fazlasına geçeceğini öngörüyor. Buna karşın ajans, rafineri faaliyetlerinde yıl sonuna doğru beklenen toparlanmanın bu yıl biriken dizel açığını telafi etmeye yetmeyeceğini vurguladı.
